Po zarejestrowaniu wykroczenia przez fotoradar, Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD), a konkretnie jego komórka Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (CANARD), wysyła do właściciela pojazdu wezwanie do wskazania kierującego. Ważne jest, aby zrozumieć, że ten list nie jest od razu mandatem, lecz prośbą o ustalenie, kto faktycznie siedział za kierownicą w momencie zarejestrowania naruszenia. Właściciel pojazdu ma w takiej sytuacji kilka opcji do wyboru, a każda z nich wiąże się z innymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi.
Dostałeś list z fotoradaru, a to nie Ty prowadziłeś? Poznaj procedurę krok po kroku
Kiedy otrzymasz przesyłkę od Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (CANARD), czyli jednostki działającej w ramach Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego (GITD), pamiętaj, że nie jest to jeszcze ostateczna kara. Jest to formalne wezwanie do wskazania osoby, która kierowała pojazdem w momencie zarejestrowania wykroczenia przez fotoradar. W takiej kopercie zazwyczaj znajdziesz szczegółowe informacje dotyczące zarejestrowanego zdarzenia datę, godzinę, miejsce oraz rodzaj wykroczenia. Kluczowym elementem tej korespondencji jest jednak formularz, który oferuje właścicielowi pojazdu trzy główne ścieżki postępowania. Zrozumienie tych opcji jest kluczowe, aby podjąć świadomą decyzję i uniknąć niepotrzebnych komplikacji.
Opcja 1: Wskazanie innego kierowcy. Jak prawidłowo "przepisać" mandat?
Jeśli pojazdem kierowała inna osoba niż właściciel, najczęstszym i najbardziej logicznym rozwiązaniem jest wskazanie faktycznego sprawcy wykroczenia. Procedura ta jest stosunkowo prosta i wymaga wypełnienia przez właściciela pojazdu tzw. oświadczenia numer 2. W tym dokumencie należy podać niezbędne dane osoby, która kierowała pojazdem w momencie zarejestrowania wykroczenia. Absolutnie kluczowe jest podanie pełnych danych identyfikacyjnych, takich jak imię i nazwisko, dokładny adres zamieszkania, a opcjonalnie numer PESEL, jeśli jest znany. Po poprawnym wypełnieniu i odesłaniu tego oświadczenia, sprawa zostaje przeniesiona na wskazanego kierowcę. Oznacza to, że to właśnie ta osoba otrzyma oficjalne wezwanie z GITD oraz stosowne formularze do wypełnienia. W konsekwencji, to na wskazanego kierowcę zostanie nałożony mandat karny wraz z przypisanymi punktami karnymi, a właściciel pojazdu zostaje całkowicie zwolniony z odpowiedzialności za dane wykroczenie. Jest to rozwiązanie, które pozwala na sprawiedliwe rozłożenie odpowiedzialności.
Opcja 2: Odmowa wskazania kierowcy. Kiedy to rozwiązanie ma sens?
Właściciel pojazdu ma również prawo do odmowy wskazania kierującego. Ta opcja jest realizowana poprzez wypełnienie oświadczenia numer 3 lub po prostu poprzez zaniechanie odpowiedzi na wezwanie z GITD. Należy jednak pamiętać, że taka decyzja nie jest pozbawiona konsekwencji finansowych. Zgodnie z obowiązującym taryfikatorem na rok 2026, w przypadku wykroczenia polegającego na przekroczeniu prędkości, grzywna za niewskazanie sprawcy wynosi co najmniej 800 złotych. Jest to kwota stanowiąca dwukrotność grzywny przewidzianej za samo wykroczenie, ale nie niższa niż wspomniane 800 zł. W sytuacji, gdy wykroczenie wiązało się ze spowodowaniem zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, na przykład w wyniku kolizji, kara za niewskazanie sprawcy może być znacznie wyższa i wynosić minimum 2000 złotych. Kluczową różnicą w porównaniu do przyjęcia mandatu jest fakt, że za samo niewskazanie kierującego nie są przypisywane żadne punkty karne. Dla niektórych kierowców, zwłaszcza tych, którzy posiadają już sporą liczbę punktów karnych lub zbliżają się do limitu, może to być rozwiązanie korzystniejsze, pomimo wyższej grzywny. Należy jednak dokładnie przeanalizować swoją indywidualną sytuację i ocenić, czy ryzyko utraty uprawnień do kierowania pojazdem jest większe niż konieczność zapłacenia wyższej kwoty mandatu.
Opcja 3: Przyznanie się do winy. Kiedy jest to jedyne wyjście?
Trzecią możliwością, jaką oferuje formularz z GITD, jest przyznanie się do winy przez właściciela pojazdu jako kierującego. W tym celu należy wypełnić oświadczenie numer 1. Po jego odesłaniu, właściciel pojazdu otrzyma oficjalny mandat karny, który będzie musiał opłacić. Co istotne, wraz z mandatem naliczone zostaną również punkty karne, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Warto pamiętać o terminach mandat należy opłacić w wyznaczonym czasie. Zwłoka w płatności może prowadzić do dalszych konsekwencji prawnych, w tym do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ta opcja jest zazwyczaj wybierana, gdy właściciel pojazdu faktycznie kierował pojazdem i nie ma możliwości lub potrzeby wskazywania innej osoby.
Najczęstsze błędy i pułapki – na co uważać, by nie pogorszyć swojej sytuacji?
Jednym z najpoważniejszych błędów, jaki może popełnić właściciel pojazdu, jest całkowite zignorowanie wezwania z GITD. Należy podkreślić, że takie działanie nie powoduje anulowania sprawy. Wręcz przeciwnie, uruchamia ono dalsze postępowanie administracyjne, które zazwyczaj kończy się nałożeniem na właściciela pojazdu grzywny za niewskazanie sprawcy, o czym wspominaliśmy wcześniej. Jest to rozwiązanie, które nie tylko generuje dodatkowe koszty, ale również nie rozwiązuje pierwotnego problemu. Inną poważną pułapką jest podawanie fałszywych danych osoby kierującej pojazdem. Należy mieć świadomość, że takie działanie jest przestępstwem i może prowadzić do bardzo poważnych konsekwencji prawnych, włącznie z odpowiedzialnością karną. Warto również pamiętać o kwestii przedawnienia. Grzywna nałożona w drodze mandatu karnego przedawnia się po upływie 3 lat od daty nałożenia. Jednakże, jak podkreśla się na oficjalnych stronach rządowych, ignorowanie wezwania nie wpływa na bieg terminu przedawnienia w sposób korzystny dla właściciela sprawa nie ulega przedawnieniu, a jedynie uruchamiane są kolejne kroki administracyjne.
Wskazanie kierowcy online – czy można załatwić sprawę przez internet?
Obecnie wiele spraw urzędowych można załatwić wygodnie przez internet, a procedura wskazania kierowcy nie jest wyjątkiem. Główny Inspektorat Transportu Drogowego udostępnia platformę eBOK CANARD, która znacząco ułatwia zarządzanie korespondencją związaną z wykroczeniami drogowymi. Aby skorzystać z tej opcji, należy założyć konto na platformie. Po zalogowaniu się do systemu, użytkownik ma dostęp do wszystkich otrzymanych wezwań i może na bieżąco śledzić status swojej sprawy. Wskazanie sprawcy wykroczenia online jest możliwe przy użyciu Profilu Zaufanego. Jest to bezpieczny i szybki sposób na dopełnienie formalności. Po wybraniu odpowiedniego wykroczenia, system przeprowadzi użytkownika przez kolejne kroki, pozwalając na elektroniczne wypełnienie i przesłanie oświadczenia z danymi faktycznego kierowcy. Rozwiązanie to jest niezwykle wygodne, ponieważ eliminuje potrzebę wizyt na poczcie czy w urzędzie, a cała procedura może zostać zakończona w ciągu kilku minut, bez wychodzenia z domu.
